Urlop okolicznościowy – śmierć członka rodziny: komu przysługuje?

Ile dni urlopu przysługuje po śmierci członka rodziny?

Wymiar zwolnienia od pracy określa Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy.

Urlop okolicznościowy przysługuje osobom zatrudnionym na podstawie umowy o pracę, niezależnie od wymiaru etatu. Ustawowe uprawnienie nie obejmuje automatycznie osób wykonujących pracę na podstawie umowy-zlecenia lub umowy o dzieło.

Jest to płatne zwolnienie od pracy, a nie część urlopu wypoczynkowego. Oznacza to, że wykorzystanie jednego lub dwóch dni nie zmniejsza rocznej puli urlopu wypoczynkowego.

Czy urlop trzeba wykorzystać w dniu pogrzebu?

Nie ma wymogu, aby urlop przypadł dokładnie w dniu pogrzebu. Powinien jednak istnieć związek czasowy i funkcjonalny między nieobecnością a śmiercią oraz pogrzebem. Dzień wolny może służyć na przykład udziałowi w ceremonii, przygotowaniom do pochówku albo załatwieniu bezpośrednich formalności.

Pracownik może więc wykorzystać urlop przed pogrzebem, w jego dniu lub bezpośrednio po nim, jeśli termin wynika z organizacji pochówku. Znaczne odsunięcie urlopu od zdarzenia, na przykład o kilka miesięcy, może sprawić, że pracodawca zakwestionuje zasadność wniosku.

Sam fakt, że pracownik chce załatwić późniejsze sprawy majątkowe lub spadkowe, nie musi wystarczyć do wykazania takiego związku. Inaczej może być w sytuacji, gdy pogrzeb został przełożony z przyczyn organizacyjnych, na przykład z powodu konieczności sprowadzenia ciała z zagranicy.

Jak uzyskać urlop okolicznościowy?

Urlop nie jest udzielany automatycznie. Pracownik powinien poinformować pracodawcę o nieobecności i złożyć wniosek zgodnie z procedurą obowiązującą w zakładzie pracy. Kolejne działania zwykle wyglądają następująco:

1. Jak najszybciej zgłoś pracodawcy konieczność nieobecności, zwłaszcza gdy śmierć nastąpiła nagle.
2. Złóż papierowy lub elektroniczny wniosek, wskazując termin i liczbę dni wolnych.
3. Podaj przyczynę nieobecności, czyli śmierć i pogrzeb osoby uprawnionej.
4. Jeżeli pracodawca tego zażąda, okaż dokument potwierdzający zdarzenie.

Wniosek powinien zawierać dane pracownika i pracodawcy, termin wykorzystania zwolnienia, liczbę dni oraz okoliczność uzasadniającą nieobecność. W nagłej sytuacji najważniejsze jest szybkie powiadomienie pracodawcy, a dokument można dostarczyć później, gdy uzyskanie go od razu nie jest możliwe.

Pracodawca może poprosić o odpis aktu zgonu lub inny dokument potwierdzający podstawę wniosku. Jeżeli zażąda dokumentacji, pracownik powinien ją przedstawić. Brak potwierdzenia albo brak związku terminu urlopu ze zdarzeniem może prowadzić do odmowy udzielenia zwolnienia.

Co z teściami po rozwodzie?

Rozwód nie powoduje ustania powinowactwa między pracownikiem a krewnymi byłego małżonka. Dlatego po śmierci byłego teścia lub byłej teściowej pracownikowi co do zasady przysługuje 1 dzień urlopu okolicznościowego.

Inaczej wygląda sytuacja po śmierci byłego małżonka. Rozporządzenie wymienia małżonka, ale nie byłego małżonka, dlatego ta okoliczność nie daje ustawowego prawa do omawianego zwolnienia.

Urlop okolicznościowy po śmierci członka rodziny to 1 albo 2 dni płatnego zwolnienia, którego termin powinien pozostawać w bezpośrednim związku z pogrzebem lub czynnościami związanymi z pochówkiem. Najważniejsze jest prawidłowe zgłoszenie nieobecności i dostarczenie dokumentu, jeśli pracodawca poprosi o potwierdzenie.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. W razie sporu z pracodawcą warto skonsultować sprawę ze specjalistą prawa pracy lub Państwową Inspekcją Pracy.