Pieniądze zgromadzone w OFE i na subkoncie ZUS nie przepadają po śmierci ubezpieczonego, ale nie są wypłacane automatycznie. Osoba uprawniona musi ustalić, gdzie znajdowały się środki, skompletować dokumenty i złożyć wniosek. Roszczenie o ich wypłatę się nie przedawnia.
Jak ustalić, w którym OFE zmarły miał konto?
Najpierw trzeba sprawdzić, czy zmarły był członkiem Otwartego Funduszu Emerytalnego. Informacji mogą szukać osoby mające interes prawny, między innymi małżonek, spadkobiercy oraz osoby wskazane jako uposażone.
Najprostszym rozwiązaniem jest przejrzenie dokumentów zmarłego. Nazwa funduszu może znajdować się na rocznych informacjach o stanie rachunku, wyciągach, pismach lub korespondencji dotyczącej składek emerytalnych. Można też sprawdzić dane na koncie PUE ZUS, jeśli użytkownik ma do nich dostęp.
Jeżeli dokumenty nie dają odpowiedzi, należy zwrócić się do ZUS. Zakład może potwierdzić członkostwo w OFE osobie, która wykaże swoje uprawnienie. W praktyce przydatne jest prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia.
| Metoda | Co sprawdzamy | Wymagania |
|---|---|---|
| Dokumenty zmarłego | Nazwę OFE, numer rachunku i korespondencję dotyczącą składek | Wyciągi, pisma, informacje o stanie rachunku |
| PUE ZUS | Informacje o koncie ubezpieczonego, w tym dane dotyczące OFE i subkonta | Uprawnienie do dostępu oraz sposób logowania do PUE ZUS |
| Wniosek do ZUS | Czy zmarły był członkiem OFE i gdzie prowadzono rachunek | Dokument potwierdzający prawo do spadku lub inny dokument wykazujący interes prawny |
Po ustaleniu funduszu warto skontaktować się bezpośrednio z jego administratorem. Fundusz może potwierdzić, czy zmarły wskazał osoby uposażone, czyli osoby uprawnione do otrzymania środków poza dziedziczeniem ustawowym.
Jak krok po kroku wypłacić środki?
Procedura zależy od tego, czy zmarły pozostawał jeszcze w systemie OFE, czy środki zostały już przekazane do ZUS w ramach tak zwanego suwaka bezpieczeństwa. Zwykle postępowanie przebiega w następujący sposób:
- Ustal miejsce przechowywania środków – sprawdź dokumenty zmarłego, PUE ZUS lub wystąp do ZUS o informację.
- Skontaktuj się z OFE albo ZUS – właściwa instytucja wskaże formularz i aktualną listę wymaganych załączników.
- Złóż wniosek – w zależności od procedury można zrobić to osobiście, pocztą albo elektronicznie.
- Dołącz dokumenty potwierdzające uprawnienie – ich brak może wydłużyć postępowanie.
- Wskaż sposób przekazania pieniędzy – najczęściej jest to przelew na rachunek bankowy.
Jeżeli zmarły był członkiem OFE i nie pobierał jeszcze emerytury, postępowanie zwykle rozpoczyna się w funduszu. OFE ustala osoby uprawnione, a następnie przekazuje do ZUS informację o podziale środków. Fundusz powinien poinformować ZUS o podziale w ciągu 14 dni. ZUS ma następnie do trzech miesięcy na podział i wypłatę środków znajdujących się na subkoncie.
Jeżeli zmarły miał wyłącznie subkonto w ZUS, wniosek składa się bezpośrednio w Zakładzie. Szczegóły formularza i sposób złożenia dokumentów mogą zależeć od konkretnej instytucji, dlatego przed wysłaniem wniosku należy sprawdzić jej aktualne wymagania.
Uwaga: śmierć osoby, która miała już przyznaną emeryturę docelową, co do zasady wyłącza dziedziczenie środków z subkonta. Wyjątkiem może być wypłata gwarantowana, jeżeli od wypłaty pierwszej emerytury docelowej nie minęły trzy lata. W takim przypadku uprawnione osoby mogą ubiegać się o jednorazowe świadczenie na zasadach określonych w przepisach.
Jakie dokumenty przygotować?
Przed wizytą w ZUS lub kontaktem z OFE przygotuj podstawowy zestaw dokumentów:
- odpis aktu zgonu osoby ubezpieczonej
- dokument tożsamości wnioskodawcy
- akt poświadczenia dziedziczenia albo prawomocne postanowienie sądu o nabyciu spadku
- akt małżeństwa, jeżeli o środki występuje małżonek
- dokument potwierdzający pokrewieństwo, jeżeli jest wymagany przez instytucję
- numer rachunku bankowego do wypłaty środków
Przed złożeniem dokumentów sprawdź, czy dane na wszystkich odpisach są zgodne oraz czy formularz zawiera podpis i numer rachunku. Jeżeli OFE lub ZUS wezwie do uzupełnienia braków, termin rozpatrzenia sprawy może się wydłużyć.
Kto otrzymuje pieniądze z OFE?
Pierwszeństwo ma osoba wskazana przez zmarłego jako uposażona. Jeżeli zmarły nie wyznaczył uposażonych, środki przypadają spadkobiercom zgodnie z dokumentami potwierdzającymi nabycie spadku. W takiej sytuacji pieniądze mogą wejść do masy spadkowej.
Jeżeli w chwili śmierci istniała wspólność majątkowa, 50% środków zgromadzonych w okresie jej trwania jest przekazywane na rachunek OFE lub subkonto małżonka. Jest to wypłata transferowa, a nie przelew gotówkowy. Jeżeli małżonek nie ma odpowiedniego rachunku, instytucja może utworzyć go na potrzeby transferu.
Pozostała część trafia do osób wskazanych przez zmarłego albo do spadkobierców. Gdy małżeństwa nie było lub wcześniej ustała wspólność majątkowa, środki nie są dzielone według opisanej zasady dla małżonka, lecz przechodzą do uposażonych lub spadkobierców.
Przy wypłacie gotówkowej ZUS pobiera 19% zryczałtowanego podatku dochodowego, dlatego na rachunek trafia kwota pomniejszona o podatek. Wypłata może zostać zrealizowana jednorazowo lub w innej uzgodnionej formie, jeżeli przewidują ją zasady obowiązujące w danej instytucji.
Nie warto czekać na kontakt ze strony OFE lub ZUS. To osoba uprawniona powinna rozpocząć postępowanie. Roszczenie o wypłatę środków nie przedawnia się, więc można wystąpić z wnioskiem także po dłuższym czasie, po zebraniu dokumentów potwierdzających prawo do pieniędzy.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej, podatkowej ani finansowej. W sprawach spadkowych obejmujących spór między uprawnionymi lub brak prawomocnych dokumentów warto uzyskać indywidualną poradę specjalisty.
