Reklamacja z tytułu rękojmi to zgłoszenie wady towaru bezpośrednio do sprzedawcy na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego. Konsument może żądać naprawy, wymiany, obniżenia ceny, a przy istotnej wadzie także odstąpienia od umowy. Sprzedawca powinien odpowiedzieć w ciągu 14 dni, a brak odpowiedzi oznacza uznanie żądania.
Czym jest rękojmia?
Rękojmia jest ustawową odpowiedzialnością sprzedawcy za wadę sprzedanej rzeczy. Wynika z art. 556 i następnych Kodeksu cywilnego, dlatego nie zależy od tego, czy producent udzielił dodatkowej gwarancji. W przypadku sprzedaży konsumenckiej sprzedawca odpowiada za niezgodność towaru z umową, która może mieć charakter fizyczny albo prawny.
Wada fizyczna występuje wtedy, gdy produkt nie ma właściwości, które powinien mieć, nie nadaje się do zwykłego lub uzgodnionego celu, nie odpowiada zapewnieniom sprzedawcy albo został wydany w stanie niezupełnym. Przykładem może być telefon bez elementu wyposażenia wskazanego w ofercie. Wada prawna oznacza natomiast, że rzecz należy do osoby trzeciej, jest obciążona jej prawem albo jej sprzedaż narusza uprawnienia innej osoby.
Rękojmia a gwarancja – czym się różnią?
Rękojmia i gwarancja nie są tym samym. Rękojmia wynika z ustawy i kieruje się ją do sprzedawcy. Gwarancja jest dobrowolnym, dodatkowym zobowiązaniem gwaranta, którym może być producent, importer, dystrybutor, a czasem także sprzedawca. Jej zakres zależy od oświadczenia gwarancyjnego.
| Cecha | Rękojmia | Gwarancja |
|---|---|---|
| Podstawa | Kodeks cywilny | Oświadczenie gwarancyjne lub umowa |
| Odpowiedzialny podmiot | Sprzedawca | Gwarant wskazany w warunkach gwarancji |
| Zakres | Wady fizyczne i prawne | Zakres określony przez gwaranta |
| Czas trwania | Zwykle 2 lata od wydania rzeczy | Termin wskazany w gwarancji, a przy braku odmiennego postanowienia zasadniczo 2 lata |
Możesz wybrać, czy reklamację skierujesz do sprzedawcy z tytułu rękojmi, czy do gwaranta. Skorzystanie z gwarancji nie odbiera prawa do dochodzenia roszczeń od sprzedawcy. W praktyce rękojmia bywa korzystniejsza, ponieważ zakres uprawnień wynika bezpośrednio z przepisów, a nie z warunków przygotowanych przez gwaranta.
Jakie roszczenia przysługują konsumentowi?
W piśmie należy wskazać, czego oczekujesz. Rodzaj żądania powinien odpowiadać wadzie, jej skutkom oraz temu, czy sprzedawca wcześniej podejmował próbę naprawy. Możliwe roszczenia obejmują:
- Naprawę towaru – usunięcie stwierdzonej wady.
- Wymianę towaru – wydanie rzeczy wolnej od wad.
- Obniżenie ceny – zwrot części zapłaconej kwoty proporcjonalnie do skutków wady.
- Odstąpienie od umowy – zwrot towaru i pieniędzy, gdy wada jest istotna.
Sprzedawca może w niektórych sytuacjach zaproponować naprawę albo wymianę zamiast obniżenia ceny lub odstąpienia od umowy, jeśli zrobi to niezwłocznie i bez nadmiernych niedogodności dla kupującego. Takie ograniczenie nie działa bezterminowo, zwłaszcza gdy towar był już nieskutecznie naprawiany lub wymieniany.
Jak napisać i złożyć reklamację z tytułu rękojmi?
Reklamacja nie wymaga szczególnego formularza. Najbezpieczniej przygotować ją na piśmie i zachować potwierdzenie przekazania sprzedawcy. Postępuj w następującej kolejności:
- Opisz wadę i ustal, czy jest fizyczna, czy prawna.
- Wybierz żądanie – naprawę, wymianę, obniżenie ceny albo odstąpienie od umowy.
- Przygotuj pismo reklamacyjne z opisem zakupu, wady i oczekiwanego rozwiązania.
- Przekaż reklamację sprzedawcy osobiście, pocztą lub w inny sposób pozwalający potwierdzić jej doręczenie.
W piśmie reklamacyjnym powinny znaleźć się następujące informacje:
- Dane kupującego i sprzedawcy – imiona, nazwiska lub nazwy oraz adresy.
- Opis towaru i zakupu – nazwa produktu, data nabycia i numer zamówienia, jeśli go nadano.
- Dokładny opis wady – kiedy została zauważona i na czym polega.
- Wyraźne żądanie – na przykład wymiana towaru albo obniżenie ceny o wskazaną kwotę.
- Dowody – kopia paragonu, faktury, potwierdzenia płatności, zdjęcia lub korespondencja.
Paragon nie jest jedynym dopuszczalnym dowodem zakupu. Mogą nim być także faktura, potwierdzenie przelewu, historia zamówienia lub zeznania świadków. Oryginały dokumentów zachowaj u siebie.
Terminy i obowiązki sprzedawcy
W przypadku większości ruchomych rzeczy odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu rękojmi trwa 2 lata od wydania towaru. Dla nieruchomości termin wynosi 5 lat. Przy sprzedaży rzeczy używanej strony mogą skrócić okres odpowiedzialności do roku, ale sprzedawca powinien poinformować o tym konsumenta przed zawarciem umowy.
Jeżeli wada zostanie stwierdzona w ciągu roku od wydania rzeczy, działa korzystne dla konsumenta domniemanie, że przyczyna niezgodności istniała już w chwili wydania. Sprzedawca, który chce odmówić uznania reklamacji, powinien to domniemanie podważyć.
Sprzedawca ma 14 dni na ustosunkowanie się do żądania konsumenta. Termin liczy się od otrzymania reklamacji. Brak odpowiedzi w tym czasie oznacza, że sprzedawca uznał reklamację. Dotyczy to żądania konsumenta zgłoszonego w ramach rękojmi, dlatego w piśmie trzeba jasno wskazać zarówno podstawę reklamacji, jak i oczekiwany sposób załatwienia sprawy.
Nie zwlekaj z dokumentowaniem sprawy. Zapisz datę wysłania pisma, zachowaj potwierdzenie doręczenia i całą korespondencję. Jeśli sprzedawca odmawia mimo przedstawionych dowodów, możesz zwrócić się do miejskiego lub powiatowego rzecznika konsumentów. W sprawie bardziej złożonej, zwłaszcza dotyczącej znacznej wartości, pomoc prawnika może ułatwić dalsze dochodzenie roszczeń.
Rękojmia daje konsumentowi ustawową ochronę i pozwala kierować roszczenia do sprzedawcy, niezależnie od gwarancji producenta. Najważniejsze jest precyzyjne opisanie wady, wskazanie żądania i zachowanie dowodu, że reklamacja została doręczona w terminie.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W razie sporu o znacznej wartości lub wątpliwości dotyczących konkretnej umowy skonsultuj sprawę z prawnikiem albo rzecznikiem konsumentów.
